Chamadron te Havelte - 1988 en 1996
Wat is het Chamadron ?
In opdracht van de organist
Cees Roubos ( 1955 ) werd door ons een uniek project voor Nederland uitgevoerd.
Zijn droom van middeleeuwse "toren-muziek" heeft hij uit laten komen door de
bouw van dit heel speciale orgel in de toren van de N.H. Clemens kerk in Havelte
(Dr.).
Deze kerk in het Drentse plaatsje Havelte staat iets van de normale bebouwing en
is een zeer geschikte plek voor dit orgel.
In Nederland is dit het enige orgel dat bedoeld is om de muziek in de buitenlucht te laten klinken.
De 50 trompetten steken uit de galmgaten
Bouwgeschiedenis
In 1988 werd het instrument in de toren geplaatst. Bij het bouwen moesten we uitgaan van extreme omstandigheden voor een pijporgel. Grote verschillen in temperatuur en vochtigheid waren een gegeven. Ook moest de klank zo goed mogelijk naar buiten spreken door de galmgaten. Het volume, voor in de buitenlucht, moest ook exceptioneel hoog zijn want geluid verwaaid snel buiten. Qua constructie werd gekozen voor de electro-pneumatische tractuur. Deze heeft bewezen veel meer bestand te zijn tegen de verwachte extreme omstandigheden dan b.v. een mechanische overbrenging. Er waren meer beperkingen. Toestemming van de gemeente was voor de oostkant van de toren. Bovendien mocht er niets naar buiten steken. 3 smalle galmgaten en de vrij dikke muren waren een wel erg groot obstakel voor het geluid. Bij deze eerste opstelling waren de resultaten dan ook niet geheel zoals de bedenker zich dit, van te voren, had voorgesteld.
Na veel overleg werd in
1995 de
toestemming verkregen om het Chamadron aan de andere zijde van de toren op te stellen.
Bovendien mochten ook de trompetbekers nu, tijdens het bespelen, naar buiten steken door de veel
bredere galmgaten aan deze zijde.
Een plan werd gemaakt om de hele opzet zodanig te wijzigen
dat het sprekende deel nu gedeeltelijk naar buiten kon worden gereden over rails.
De koperen trompetten steken dan zeer fraai uit de galmgaten. Dit werd in 1996
zo uitgevoerd. De winddruk werd nog iets verhoogd zodat de klank
ook hierdoor nog wat meer zeggingskracht kreeg.
Cees Roubos achter het klavier van zijn Chamadron
Als het instrument niet bespeeld wordt worden de trompetten weer over de speciale rails naar binnen gereden.
Het complete instrument in de geheel afgesloten kast wacht dan "hoog en droog" op de volgende dag waarop het weer mag gaan klinken.
Bespelingen
De luisteraars beneden worden
tijdens het seizoen elke zaterdagmiddag van 16:00 tot 17:00 uur verrast met een
concert.
Het seizoen loopt van de eerste zaterdag voor Pinksteren tot de laatste zaterdag
van september.
Het repertoire is uitgebreid en veelzijdig.
Ook kunnen er z.g. verzoeknummers worden aangevraagd
Techniek
Een kijkje in het Chamadron
De langste trompetbeker is ongeveer 2 1/2 meter .
Het kleinste bekertje is nog geen 10 cm.
Deze 50 trompetten zijn in twee rijen gemonteerd in de breedte van de galmgaten in de toren. Het geheel kan via speciale rails worden verreden zodat de trompetten dan circa een meter buiten de toren steken.
De trompetten spreken op een zeer hoge winddruk van circa 250 mm waterdruk.
De tractuur is
electro-pneumatisch.
Het heeft één klavier met 56 toetsen ( C t/m
g ''' ) en een aangehangen pedaal met 31 toetsen van contra B t/m
f '.
Het gehele instrument staat op bijna 20 meter boven de grond opgesteld .
De Naam
Hoe is dit instrument aan
zijn toch wel bijzondere naam gekomen?
De inspiratiebron voor de naamgeving is het register 'Chamade'. Dit is de naam van een register uit de Spaans-Portugese
orgeltraditie van een horizontaal geplaatst zeer krachtig tongwerk.
Het Chamadron heeft grote gelijkenis met dit register maar is een zelfstandig
instrument opgesteld in de open lucht.
Deze
benaming is door Cees Roubos zelf aan dit heel speciale intrument gegeven.
Meer info over het Chamadron
* "HET
ORGEL" - september 1996 bij orgelbouwnieuws.
* "GezinGids" - 24 juni 2004 door L.Dalhuis:
Trompetmuziek uit de Havelter kerktoren
Voor meer informatie kijk op de website van : Stichting Vrienden van het Chamadron
